Sons of Anarchy: Sutter’s bloedige bikerfantasie

DEZE BLOG GAAT HEVIGE SPOILERS BEVATTEN VOOR EEN SERIE DIE JE TOCH NIET MOET GAAN KIJKEN! LEZEN OP EIGEN RISICO!

sons-anarchy

Sons of Anarchy; bijna erger dan een SOA

Een paar maanden terug lag ik depressief op mijn bank, depressief te zijn, zoals ik dat wel eens doe. Ik zocht afleiding, en we weten allemaal dat er weinig afleidender is dan Netflix. Duizenden films en series instant op je scherm zonder enige vorm van oponthoud. Het is dé manier om je leven volledig weg te gooien, en dat is exact wat ik zocht. Ik was net klaar met een andere serie, en zocht iets nieuws. In de lijst stond ‘Sons of Anarchy’; een serie over een motorbende die, volgens de Netflix omschrijving, de strijd aangaan met neonazi’s, corrupte agenten en ander gespuis. Ofzo. Het klinkt bijna nobel, toch?

Nu, vele maanden later (en een stuk minder depressief, voor degenen die zich zorgen maakten),  heb ik zojuist de laatste aflevering van het laatste seizoen doorgezeten. Het was een uitdaging, moet ik eerlijk toegeven. Sons of Anarchy begint sterk. Hoofdpersoon Jax Teller zit met een moreel dilemma over zijn motorbende, die steeds gewelddadiger lijkt te worden. Hij vindt een manuscript van zijn overleden vader over dit geweld en probeert de club in een betere richting te sturen, wat uiteraard niet makkelijk gaat. Problemen overal, hier en daar wat geweld, maar het blijft redelijk in balans. De serie voelt goed uitgewerkt, met redelijk interessante karakters. Ik zou ook zeggen dat de eerste twee seizoenen best het kijken waard zijn. Daarna… Uh, nee.

Laat me even voorop stellen dat ik niet iemand ben die snel klaagt over geweld in entertainment. Ik maai regelmatig bergen virtuele mensen neer in verscheidene videogames, en heb tot mijn spijt zelfs een redelijk deel van de ‘Saw’ filmreeks gezien. Het geweld zelf is het probleem niet in Sons of Anarchy; het is hoe ermee om wordt gegaan. De serie wordt naarmate hij vordert in een schrikbarend tempo steeds bloediger. Waar er eerst nog enkele doden per seizoen vielen, loopt dat al snel op naar soms dozijnen per aflevering. Elk karakter in de serie begint als een volkomen losgeslagen massamoordenaar iedereen kapot te schieten, zonder daar ook maar enige moeite mee te hebben. Ze schieten onschuldige mensen neer, laten ze liggen en zorgen dat iemand anders het lijk opruimt, alsof het niks is. Het geweld verliest door de extreme kwantiteit en de nonchalante manier waarop de karakters ermee omgaan, elke vorm van impact. Je ziet het mijlenver aankomen dat die zogenaamde deal die gesloten wordt, toch wel weer gaat eindigen in een bloedbad. En dat gebeurt ook. Elke. Enkele. Keer. De serie denkt dat het je schokt met zijn plottwists. “Ooh, er zaten mannen met geweren in dat busje die nu iedereen afschieten! Dat zag je niet aankomen he?“. Jawel, Kurt Sutter. Dat zagen we wel aankomen, want je hebt het al tien keer eerder gedaan. Uiteindelijk zit je gewoon gapend te wachten tot iedereen zijn pistool trekt en elkaar gaat neermaaien.

Het ergste aan alle geweldsorgies zijn niet het geweld zelf. Dat zijn we allemaal wel aardig gewend vandaag de dag, vermoed ik. Nee, het is de smerige manier waarop de serie zijn karakters wil neerzetten. Ze worden van begin af aan opgehemeld als nobele familiemannen die alles doen voor hun club en hun familie. Natuurlijk, ze dealen in wapens en drugs en ze schieten hier en daar wat andere criminelen neer, maar ze doen het echt uit liefde hoor. En in de eerste paar seizoenen zit daar nog wel wat achter, op zich. Er wordt niemand neergeschoten die het niet verdient, en het geweld heeft dan nog impact. Het moment dat de vrouw van één van de hoofdkarakters per ongeluk wordt doodgeschoten is erg heftig, en wordt goed krachtig neergezet. De impact blijft een lange tijd zichtbaar in de karakters. Een paar seizoenen later wordt een complete club vol onschuldige prostituees genadeloos afgeslacht. We krijgen ongeveer twee shots van de schuldigen die een beetje geschokt kijken, voor ze over zaken beginnen te praten en weer verdergaan met mensen neerschieten. Je kunt het excuus gebruiken dat het een soort kritiek is op hoe je gewend raakt aan geweld ofzo, maar dat is het overduidelijk niet. Kurt Sutter, de regisseur van deze labiele zeven seizoenen lange geweldsorgie, is teveel bezig met het verheerlijken van deze bikermannetjes en hun ‘ruige’ leven. Zoetsappige montages van hoe ze hun kinderen kussen, hun moeders omhelsen of huilen om iets (nooit de honderden mensen die ze vermoord hebben, trouwens) zorgden bij mij meestal voor een ongelovig lachen, in plaats van de bedoelde tranen.

Net zo lachwekkend is de manier waarop “de club” wordt neergezet. Ik heb geen idee hoe het er in een echte motorbende aan toegaat, maar de mannen in Sons of Anarchy maken vooral de indruk van volwassen kerels die gangstertje aan het spelen zijn. Ze hebben een clubhuisje waar ze met een hamertje meetings houden, ze hebben koosnaampjes voor elkaar en allerlei andere zaken (je gaat niet dood. Nee, je ontmoet ‘Mister Mayhem’. Hoe oud ben je?), ze doen opperzielig over het uittrekken van hun leren jasje en ze mogen alleen maar op hun bespottelijk luide Harley Davidsons rijden, anders liggen ze uit de club. De overeenkomsten met een stel achtjarigen die vanuit hun zelf gebouwde boomhut een club hebben opgericht zijn enorm. En meisjes zijn bah, natuurlijk. De Sons of Anarchy is een mannelijke club voor mannelijke mannen vol gezichtshaar en tattoos. Vrouwen worden bijna alleen maar “pussy” of “old ladies” genoemd. Misschien is dit hoe het bikerleven in de VS is, maar desondanks walgde ik soms echt van hoe deze mensen werden neergezet als helden. Het zijn geen helden. Ook geen antihelden. Het zijn zielige mankinderen op motorfietsen die denken dat ze alles kunnen maken omdat ze een leren jasje aan hebben. Ik hoop echt met een passie dat niemand die deze serie kijkt ook maar een klein beetje hoopt te zijn zoals deze personages.

Zoals te veel series, gaat Sons of Anarchy vooral te lang door. Drie seizoenen was mooi geweest. Het tweede seizoen was in mijn ogen de laatste echt goede, maar liet nog genoeg ruimte over voor een geweldige afsluiter. In plaats daarvan zijn er zeven seizoenen. Zeven! En de afleveringen worden steeds langer, tot wel 80 minuten, wat gewoon speelfilmlengte is. Er gebeurt niet meer. Nee, er is gewoon meer tijd nodig voor alle scenes vol moord, verderf en het begraven van lijken (de karakters zitten serieus lacherig te roepen dat hun begraafplek in het bos vol raakt. Haha! Wat geinig. We hebben het bos volgestopt met lijken). Je hoopt ergens nog dat de boodschap uit de eerdere seizoenen terugkeert, maar dat gebeurt nooit echt. De laatste aflevering doet een poging, maar slaat daarna weer de plank volledig mis. Jax, die tegen die tijd waarschijnlijk al richting de duizend mensen vermoord moet hebben, direct of indirect, wordt tot het laatste moment neergezet als een held. Ook als hij zelfmoord pleegt door zijn motorfiets op een onschuldige vrachtwagenchauffeur in te rijden en die voor het leven te traumatiseren. Oh, wat een prachtige gekrenkte ziel. Hij ging op zijn geliefde motor het leven uit. Wat ontroerend. Toch? Nee. het is een verknipte seriemoordenaar die zijn laatste slachtoffer maakt. Ik had er geen problemen mee gehad, als Sutter het ook zo gebracht had.

Waarom ik de serie heb afgekeken? Meh, ik heb nog steeds iets nodig om mijn leven aan te vergooien, en ik had tot de laatste aflevering aan toe nog hoop dat het zichzelf nog een beetje ging fixen. Dat deed het niet. Sons of Anarchy blijft tot het laatste moment bergafwaarts gaan. Ergens is het wel komisch; de serie begint met het dilemma van Jax die al het geweld in zijn club wil stoppen. Hij laat zichzelf er door meevoeren en wordt steeds gewelddadiger. Dat was een bewuste keuze van de schrijvers. Maar later lieten ook zij zich meevoeren. De boodschap onder het geweld sijpelde langzaam weg met alle liters bloed, en het enige wat overbleef was een stapel lijken. Wat een serie had moeten worden over een nobele bikergang die het rechte pad opzoekt, werd vooral een langdurige verheerlijking van Sutter’s bloedige bikerfantasie. Wees maar blij dat ik het voor je gekeken heb, en zoek lekker een andere serie op. Netflix heeft er genoeg.